بازە بەرێن كوردبوون و مرۆڤایەتیێ د ئەفراندنێن (سەلیم بەرەكات)یدا

 

بازە بەرێن

كوردبوون و مرۆڤایەتیێ

د ئەفراندنێن (سەلیم بەرەكات)یدا

 

سەلیم بەرەكات یەكە ژ ئەوان نڤیسكارێن، كو بەرهەمەكێ مشە و زۆر هەی، د هەمان وەخت دا، گەلەك ل سەر هاتییە نڤیسین. ب تایبەتی ژ ئالیێ نڤیسكارێن عەرەب ڤە. ژبلی ئەوان چاڤپێكەفتن و هەڤپەیڤینێن د گەل دا هاتینەكرن، یان ژی راستەوخۆ د تەوەر و مێزگردێن ئەدەبی دا پشكدار بوویە. تشتەكێ ئاساییە، كو ئەو هەموو گرنگیپێدان و نڤیسین ب زمانێ عەرەبی بووینە، چونكە نڤیسینا سەلیمی ب عەرەبی یە و دەستەكێ بالا ژی د بكارئینانا ئەڤی زمانی دا هەیە و ئەفراندنێن وی یێن ئەدەبی دا دیارە. لێ بەلێ ئەو ڕەوشا پڕ بها و حالەتێ سەرنج ڕاكێشێ د ئەڤێ سەلیقەداریا زمانڤانیێ دا دهێتە بەرچاڤ و پێدڤییە د ئەڤێ دەلیڤێ دا بێژین ئەوە كو:

１-     هەر كەسەكێ شاكارێن سەلیمی بخوینیت، یان ژی ڤەكۆلینێ تێدا بكەت، دێ ناچار بیت بزڤڕیتەڤە فەرهەنگەكا زمانێ كوردی، ژبەركو بكاریت ڕامانێن هەموو پەیڤێن وی تێبگەهیت، چونكە ناڤێن شوین و جهێن كوردستانێ، یان ژی ناڤێ كەسانێن د ناڤ نڤیسینێن وی دا دهێن گەلەك ژ ئەوان كوردینە و د دۆرهێلێ ژیانا كوردەواری دا هەنە، یان ژی دروستبووینە، وەكو: (فەرهاد، رەوەند، بێكەس، خەلۆ، جزراوی، نینو سارین، سەربەست، هەوار، سەرعو، رندۆ، مانۆ، فاركۆ، مێڤان، جەگەر سەیدا، دینوكا، سۆرا، سیدرۆك، كۆچەر، سیكانو، شەمدین، مهاباد، قامشلی، بهارنك، دەشتا بریڤا، نەهاوەند، ماردین، معیریكا، عامودا، تربەسپی، هەكاری، بەتلیسێ، پیرخان....) ئەڤە هەمی پەیڤێن رەسەنێن كوردی نە و ناڤێن كەس و شوین و جهێن كوردستانێ نە، كو یا فەرە هەر خوەندەڤانەكێ بەرهەمێن وی د ئەڤان پەیڤ و زاراوەیان دا شارەزا بیت. ئەڤ بۆچوونە ژی ڕێكەكا ڤەكری و خۆش ئامادە دكەت، ژبۆ هندێ كو جیهانا پان و فرەوانا ئەفراندن و شاكارێن سەلیمی، رێكا وێ د ناڤ زمانێ كوردی دا دەستپێدكەت. ئەڤە ژ لایەكیڤە، ژلایەكێ دیکە ڤە سەلیمی ب خوە شارەزایەكا باش و قوول د ئەڤان پەیڤان دا هەبووە، لەوما ژی بووینە جهێ پویتەدان و بكارئینانێ لجەم نڤیسكاری بخوە ژی. هەر ژبەر ئەڤێ مەرەمێ بوویە، چاخێ ڤەكۆلەر (سامیە سەلۆم) نامەیا خوە یا ماجستێرێ ل سەر سەلیمی ئامادە دكر ب ناڤێ (وێنەیێن شعری ل جەم سەلیم بەرەكاتی د دیوانا وی (گیش الیاقوت)دا. ناچار بوویە كو هەفتیەكێ بهێتە شارێ قامشلی جهێ سەرەتا ژیانا سەلیمی و ل هەموو شوین و قۆژبن و كۆلان و خانیێ مالا سەلیمی بگەڕێت و پرسیارا ژ رامان و نهێنیێن پەیڤ و زاراڤەیێن كوردی بكەت، كو دێ بنە كلیل ژ بۆچوونە ژوورا جیهانا شاكارێن سەلیمی دا.

２-     ئەو كەش و هەوایێن رویدانێن بەرهەمێن وی تێدا دزڤڕن، هەموو ژ جەرگێ ژیانا كوردەواری دا هەلقولاینە و ب ڕەنگەكێ هونەری مێژوویا ورد و هویرا سات و وەخت و بزاڤێن كوردان دنڤیسن و تۆمار دكەن، كو ئەوا كوردان ل سەر نەخشەیا جوگرافی ژ دەستداین، ل ڤێرە د ناڤ چركەوساتێن مێژوویێ دا دهێنەڤە وەرگرتن. ئەڤە ژی رێكەكا دەستخوەشە بۆ پاشەڕۆژەكا گەش، كو كورد چاڤەڕێ دكەن.

ئەگەر عەرەبان هەولدابن مێژوویا كوردان ل دویڤ سەلیقا خوە پاژۆن و نەخشەیا كوردستانێ ل دویڤ دلێ خوە بگۆڕن. هەلبەت ڕەنگڤەدانا ئەوان كاران كورد ئێخستینە د دەلیڤەكا تەنگاڤ دا، كو ب بزاڤێن هەمەجۆر هەولبدەن بەڕەڤانیێ ژ خوە بكەن. ب كریارەكا خورت رێچكا خەباتێ گرتبوو. ئەز دبێژم بهایێ ئەوێ خەباتێ قوربانیدانەكا یەكجار مەزن بوویە، كو ئەڤڕۆ بوویە جهێ شانازیێ و د هەمان وەخت ژی دا قۆناغەكا پڕ هەیبەتە د ڕێبازا ئازادیێ دا.

د ئەڤێ قۆناغێ دا حنێر و بلیمەتییا (سەلیم بەرەكات)ی خویا دبیت، كو شێوازێ خەباتا وی، شێوازەكێ دەگمەن و یەكانەیە، دەمێ ڕەنگڤەدانا بزاڤا وی ب هەمان هێزا بەرامبەر بوویە، لێ د سەنتەكا پێچەوانە دا، كو زمانێ بەرامبەر ل دویڤ دلێ خوە شێلایە و هەڤیر كریە و ب شارەزایی جیهانەكا پان و فرەوان و پڕ خەون و هیڤی پێ دروست كرییە. مرۆڤ وەسا هزر دكەت دەمێ ژ ڤەخویندنا شاكارەكا وی خلاس دبیت، وەسا هزر دكەت كو ئێش و ئازار و مەرگەساتێن ئینسانی كەلەكەبووینە و وەكو چیایێن كوردستانێ بلندبووینە و ل سەرێ بەرزترین لوتكە دا سەلیم ڕاوەستایە و وەریسێ ڕزگاربوونێ ژبۆ خویندەڤانێ عەرەب داهێلایە، داكو ژ دۆزەخەكا ئینسانەكی دروستكری ببەتە بەهەشتەكا كو ئینسانەكێ دی چاڤەڕێ یە دروست بكەت.

ژبلی لایەنێ فەلسەفی یێ قوولێ سەلیم د كارێن خوە دا چێدكەت، كو دۆزا مرۆڤایەتیێ ل پێشیا دۆزا نەتەوایەتیێ دهێت. یان ژی دكارین بێژین لایەنێ مرۆڤایەتیێ رەشمالەكا كۆچەرایە و هەموو ڕەوش و حالەتێن بچووك و مەزن، سڤك و گران، رەنگ و بێڕەنگ، دلئێش و دلشاد.... هتد جهێ وان د بن دا هەیە. لێ بەلێ ئەو كەش و هەوایێن كوردەواریێ و ڕەنگڤەدانا سایكلۆژییا مرۆڤێ كورد د ناڤ كارێن (سەلیم)ی دا، ب ڕۆن و ئاشكرایی دیاردكەن، كو خودان مال كییە و میڤانێن عەزیز ژی كینە. لەوما ژی یا فەرە ل ڤێرە هندەك ژ ئەوان حالەتان بەحس بكەین وەكو بەلگە و بیانگ بۆ ئەڤێ بیروبۆچوونێ:

- تۆ نزانی چاوا ئەو درزێن د ناڤبەرا عامودێ و مۆسیسانا ژ كەلەخێن هێستر و پرتێن پەڕتی پڕ بوونە.

- ئەزێ ماندی مە، دەنگێ تە نایێ من و، ئەزێ بانیا (معیریكا) و ئەوان چوارچەرخێن كوردان یێن قرش باركری دبینم.

- چ بێژمە ئەوان نێچیرڤانێن زینان ل سەر پشتا سەیێن سلۆقی دادنێن، ل كێلەكا شەنگال و چیایێ عەبدولعەزیز.

- من هیڤی دكر كو درزێن من پڕ ببانە ژ رویڤیێن (ماردین) و (عەنتاب)ێ.

- دناڤبەرا هێمایێن من دا كاروانەكی خۆ كوشت و من ژی ب خەما نەهاوەندێ ڤەشارتەڤە.

- كەڤالێن سەرنشیڤێن نەخشڤانان دهۆلێن قامشلی دا.

- جزیری و چویچكا خوە ژ پەنجەرا دائێخستی بەرەڤ گوندان فڕین.

- ئەو ڕویبارێ ژ تە خودان، ژبەر تیشكەكێ ژ مێژوویا كوردان پەردێن حەیا خوە لاددەت و تە لوول ددەت و، تو رادبی سەرپێ.

- و دەریا ژ مهابادێ دچە.

- و ئەز شار و گوندێن خوە وەكو دەستكە قرشەكی د ناڤ چوارچەرخێن كوردان دا دبینم.

- شەمدینی دبینم و سترانا كوردی دسترە و، (موسیسانا)یێ ل سەر دوو دەستێن ژ لاولاوێ بۆ ئالاڤێن تەڤنكەران بلند دكەت.

- دێ بۆ ئەوێ بەفرێ گریم ئەوا ژ بانیێن باكوورێ هەتا شەنگالێ باری.

- شەمدینۆ، و تۆ یێ پشت گوهـ هاڤێتی شەمدینۆ

نەهـ گوللە ژ چاخێ عەرەبێن فرەنگی تێن،

و هێسترا تەكەت شەمدینۆ

و تۆ وان هەردوو چاڤێن خەمۆكی ژ تشتەكی دگێڕینی،

و دبێژی: ئەز مالم، و دەرگە ژی هەر ئەو دەرگەهە:

چەند دار، و چەند مێژوویەكن ئەوێن چەتەیێن بێزەڤەر حاشاتیێ ژی    دكەن هەروەسا عەرەب ژی.

- و ژ (فەتال)ێ هەتا (بەندەرێ) من ژبۆ شەیبۆبێ كورد وەلاتێن دن برن.

- ژ دێرزەمان، ل دێر زەمانەكێ نێزیك، هەتا باكوورێ تەمەنێن مە ل سەر درێژیا هێلا ترێنا د ناڤبەرا (تربەسپی)ێ و (ماردین)ێ گوڕێل كرن، و ژ نشكێ ڤە دەنگێ پیرە ترێنێ هات، یەكەم جار بوو، ئەو قیڕێنا ل ژێر بارێ تەرش و تەوال و نەمانا حكومەتێن مەزن....

- بانگ دكەم: چما ئەڤ باكوورە، چما ئەڤێ ڕاوەستیای د ناڤبەرا موێژ و بزنان دا، ئەو ب تەنێ لێڤۆكە د ناڤبەرا هەمی ئالیان دا.

- و ب ناڤێ چیایێ یەكانە و د خەمێن خوە دا دچمە پێش.

ئەڤێن سلال هنەك ژ هەڤۆك و پەرەگرافێن جودا جودا بوون، كو ژ چەند شاكارێن وی هاتبوونە وەرگرتن ژ ئەوان:

- كل داخل سیهتف لأجلی. و كل خارج أیضا، 1973.

- هكذا أبعثر موسیسانا، 1975.

- للغبار، لشمدین، لأدوار الفریسة وأدوار الممالك، 1977.

- الجمهرات، في شؤون الدم المحرج و الأعمدة وهبوب الصلصال، 1979.

ژبلی ئەڤان كارێن وی، مرۆڤ دشێت د ناڤ دێڕ و هەڤۆكێن كارێن دن ژی دا، ژ خەم و كول و خەونێن كوردەكێ مشەخت و بێكەس د ناڤ رووپەلێن مێژوویەكێ دا، گەلەك وێنە و سەلیقە و كەش و سەقایێن كوردەواری ڤەخوینیت، هەتا ئەگەر ڕاستەوخوە و دەقاودەق ژی نەبیت. ژبۆ نموونە شاكارێن وەكو: (كنیسة المحارب، 1976) و (الجندب الحدیدي، 1980) و (الكراكي، 1981).

د كارێن وی یێن دویڤ دا، پتر ئەڤ ڕێچكە دیار و خویا بوو، پێدڤی هندێ ناكەت مرۆڤ ل پشت پەیڤ و ئیدیەمان رامان و مەبەستێن وی فەهم بكەت، بەلكو چارچویڤێ گشتیێ دەقێن وی ل دۆر مەبەست و ئارمانجەكا سەرەكی دزڤڕن. د ناڤ ئەوێ ئارمانجا سەرەكی دا، جارەكا دن مرۆڤ دشێت ب ساناهی شۆر ببیتە د ناڤ ئالیێن ورد و هویرێن ژیانا مللەتێ كورد دا؛ هەروەكو ڕۆلێ نەرێنی یێ ئاغا و كەتخودایێن كوردان دگێڕن. ژبەر بەرژەوەندی و خوەشییا خوە، ناهێلن كورد یەكتر بگرن. هەردەم بووینە ئەگەرا بژالەبوون و لاوازیا جەماوەری. ئەڤە ژی بناس و هۆكارەكێ سەرەكییە، كو هەتا نها دەولەتا كوردی دروست نەبوویە. قەوارەكێ سیاسی نەبوونە، كو ماف و كەلەپوور و سامانێ وان بپارێزیت. ئەڤە ژی خالا یەكێ و ماكا هەموو دەرد و ئێش و كارەساتانە. ئەڤ لایەنە ب رۆهن و ئاشكرایی د ڕۆمانا (الفلكیون في ثلاثا‌ء الموت، الكون)دا دیار دبیت.

پشتی وەشان و بەلاڤبوونا ئەڤان هەموو شاكاران، ل جەم عەرەبان ژی، دیاربوو كو سەلیمی چ دڤێت، چاوا كاردكەت. دزانیت چاوا ل بستا دلی بدەت. د گەرمترین دەڤەرا ب یەكگەهشتنا كورد و عەرەبان دا، وی كاردكر، بوو جهێ رێزگرتن و دلخوەشییا هەموو خویندەڤانێن هندەكێ ژ هەستا مرۆڤایەتیێ دزانن. بۆ نموونە شاعرێ عەرەبێ فەلەستینێ (مەحموود دەروێش)ی د هۆزانەكا خوە دا ب ناڤونیشانێ (لیس للكردي إلا الریح) د بن دا نڤیساندیە (إلی سلیم بركات). مەحموود د ئەڤێ شعرێ دا هەڤپەیڤینەكا ڕاستەوخوە دگەل كوردان دكەت. ب ڕێكا كەسایەتییا (سەلیم بەرەكات)ی و پرسگرێكا زمانی وەكو هۆكارەكێ بنەڕەتی دادنێت. ڕۆژا داهاتییا كوردان ب داڤەكا ترسێ ڤە گرێددەت؛ چونكە هەرچیێ وەلات نەبیت، ئایندە ژی ژێڕا مسۆگەر نابیت؛ بەلكو ل غوربەت و جهێن بیانی دێ سەرێ خوە ل سەربالكێ خەم و ئەگەران دانیت. لەوما ژی مەحموود د دێڕەكا خوە دا دبێژیت:

پێناسا من زمانێ منە -  ئەز - و ئەز-

زمانێ من ئەزم- ئەز د زمانێ خوە دا مشەختم-

و دلێ من پەرەنگەكا كوردییە ل سەر چیایێن خوەیێن شین-

ل دویڤ دا مەحموود هونەروەرییا سەلیمی ب خوەڕاگرییەكا پیرۆز دزانیت. ئەڤ ئاگادارییە ژ بۆ هۆشیاركرن و ژ خەوهەستانا كوردانە، كو ئەڤڕۆ نێزیكی ئاگرێ ڕاستیێ و حەقیقەتێ بووینە، هەروەكو د ئەڤی وێنەیی دا خویا دبیت:

ئەڤ ڕێڤینگە ڕێڤینگەك نییە، هەر چاوا بیت

باكوور باشوورە، رۆژهەلاتە رۆژئاڤا

د ژێرزەمینێ دا- بای پارزینك نینە،

نە كارەك ژی بۆ تۆزێ، هەر وەكو ئەو

حەسرەتا خوە بۆ یەكی دی ڤەدشێریت،

سترانان نابێژیت

ئەو دەمێ سێبەرا وی دچیتە دناڤ قورمێ دارا ئەكاسیادا ناسترە، ئان ژی پرچا خوە ب بارانەكا هویر تەڕ ناكەت-

بەلكو ڕازێن خوە دگەهینتە گورگی، پرسیارا هاتنا كاخێ لێ دكەت= وەرە سەگباب ئەم دەهۆلا

ئەڤێ شەڤێ بقۆتین هەتا مریان ژ خەو ڕاكەین- چونكە

كورد یێ ژ ئاگرێ حەقیقەتێ نێزیك دبن،

پاشی تێنە سوتن وەكو پەپوولەكا شاعران.

ژبلی ئەڤێ شعرا پڕ هەڤپەیڤین، كو یەكەك ژ مەزنترین شاعرێن عەرەبان بۆ (سەلیم بەرەكات)ی گۆتییە و تێدا ژین و چارەنڤیسا مللەتێ كورد خویا كرییە، ب تایبەتی ئەو كوردێن ل غوربەت ومشەختیێ دا دژین. لێ بەلێ سەلیمی ب خوە ژی ئەڤ وەریسە توندتر كرییە، چاخێ د ڕۆمانا خوە یا ناڤدار ب (أنقاض الأزل الثاني)دا، سەرهاتییا ئەوان پێنج مێرخاسێن ژ مهابادێ هەلاتین، پشتی كۆمار تێكچووی، خوە ژبەر چاڤێن ئیرانیان ڤەدشێرن و قەستا چیایێ جۆدی دكەن.

د ئەڤێ ڕۆمانێ دا، سەلیم دكاریت خوەندەڤانی د ناڤ چەندین داڤێن ئالزیێن ڕویدان و جهێن دلڤەكەرێن دەڤەرێ دا  بگەڕینیت، چونكە ئەو پێنج كەسێن شیاین ڕابكەن، پشتی لەشكری چەندین خەلك سێدارەداین و ژ ئەوان پێشەوایێ كۆمارێ، لێ ئیرانی دزانن كو هندەك ژ كوردان وندا بوونە و د ناڤ كوشتیان دا ژی دیار نینە ژ ئەوان: (مەلا نەژدەت، جەگەر سەیدا، زینۆ مێڤان، شەریف ڕندۆ، والی جەناب) ئەڤ پێنج زەلامە خوە ب دەستڤەنادەن، بەرەڤ وەغەرا دویر دكەڤنە ڕێ. هۆسا سەلیم ئەڤێ ڕۆمانێ دكەتە سێ پشك. د پشكا یەكێ دا، دەستهەلی و زیرەكییا ئاسایشا شاهی دیاردكەت، كو چاوا ل شوینپێن ئەوان پێنج كەسان كەفتینە، ب تایبەتی بەرپرسێ ئەڤی ئەركێ سیخۆری كو د كەسایەتیا (شەهپۆر نەزیمی)دا هاتییە نواندن. شەهپۆر ژی ب ڕێكا دارودەستەكێن هەوەكا پشكنینێ دەستپێ دكەت.

ئەڤ هەر پێنج سوارێن كورد دگەهنە ڕۆژهەلاتا ڕویباری و ل ئاڤاهیێ (كەریم پیرخان) پەیا دبن، كو ئەڤ كابرایە مەزنێ ئەوێ دەڤەرێ بوویە. ل ئەوی دەمی مالباتا بابەكیان ژی كو كۆچەر بوونە، ل پاوانێ پیرخانی ئاكنجی ببوون؛ چونكە كەڤنتر ژی یەكتر ناس دكر. ل ئەوان دەمێن سالێ، ل پاوانێ وان دمان.

ل كۆچكا كەریم پیرخانی هەر پێنج مێڤان و رۆستەم بابەك مێڤانن. دبیتە بەریكانییا ستران گوتنێ د ناڤبەرا سترانبێژێ كەریم پیرخانی و سترانبێژێ مالباتا رۆستەم بابەكی. لێ بەلێ سترانبێژێ مێڤان جەمیل فاركو دبێژتە كوڕێ خوە عەلی، كو بچیت د گەل ژنا خوە بڕازێت؛ چونكی ئەو كارێ زەلامینیێ دەنگی وی خوەش دكەت و پاشی بێت ل كۆچكێ یارمەتییا بابێ خوە بدەت و بەرامبەر سترانبێژێ كەریم پیرخانی خوە ڕاگریت. لێ دەمێ ئەڤ تەڤنە سەردگریت، كەریم توڕە دبیت، لێ مێڤانێن وی ژی ئەو پێنج كەس، رێكەكێ بۆ دادنێن و ب تایبەتی سترانبێژ زینۆی مێڤان كو كەریم پیرخان مامۆستایێ گوندی (مانۆ)ی دگەل (جەگەر سەیدا)ی، كو دەلیلەكێ شارەزایێ ڕێ و ڕێبواران بوویە، بنێریتە هەكارییا و بەدلیسێ و مێرسین و وانێ و شارێن دی یێن كوردستانێ، كو پەیڤ و سەرپێهاتیێن سترانان بۆ بینن. ل ڤێرە ئەو ڕویدانێن ب سەر مانۆ و جەگەری دا دهێن كەش و هەوایێ ڕۆمانێ دگەهینتە لوتكەیا چێژ و تامێن ڤەخوەندنێ.

گەڕیانا ئەڤان هەردوو رێڤینگان، ژبۆ دەستخستنا پەیڤێن سترانان، جوگرافیا كوردستانێ ب جوانی دهێتە نەخشاندن،  شوین و زەمەن تێكەل دبن، ب تایبەتی چاخێ هەردوو دگەهنە گوندێ (سۆرا) ل كێلەكا چیایێ جۆدی، كو مالا كوڕێ خالەتا بابێ جەگەری ل وێرێ یە.

ل ڤێرە هونەروەرییا سەلیم بەرەكاتی خویا دبیت، چاخێ ب ڕەنگەكێ جوان و ڕند ژیان و پێگەهـ و تەرتیفێن گوند و شاران نیگار دكەت، و هەموو پەیوەندیێن مرۆڤایەتیێ ب تەڤنەكێ جوان دڕێسیت. هەر ل ئەڤی گوندی هەردوو ڕێڤینگ مەزنێ گوندی ناس دكەن كو ناڤێ وی (نەدیم سەفوەت مێرسینی)یە، ئەو پەیمانێ ددەتە ئەوان كو پێویست ناكەت زێدەتر خوە ماندی بكەن، بەلكو ئەو دكاریت هەموو دەفتەر و كاغەز و هەتا جلكێن وان ژ سترانان پڕ بكەت. كابرایەكێ دن ژی دهێتە دیوانا نەدیمی، كو ناڤێ وی قاوون شێخە، ئەو وەعدی ددەت كو پەیڤێن سترانان بۆ ئەوان بینیت، لێ داویێ خویا دبیت، كو ئەو پەیڤێن جوان یێن قاوونی نینە؛ بەلكو ل جەم كچا خوشكا خوە (نینۆ سارین)ێ دهینیت، سەلیم بەرەكات د ئەڤێ ڕۆمانی دا كۆمەلەكێ ژ شعرێن نینۆ بەحس دكەت، كو جوانترین پەیڤن هاتینە گوتن. ئەڤە ژی بەلگەیەكا دیكەیە كو چەندین پەیڤ و سترانێن كوردان هاتینە گۆتن و بەرزەبووینە، یان ژی خەلكێ بۆ خوە برینە، یان ب ئاشكرایی دزینە، دەمێ هەردوو مێڤان ژ گوندێ سۆرا دەردچن سوارەكی دبینن ب سەروسیما دزانن كو ئەڤە سەربەستە مێرێ (نینۆ سارین)ێ كو نچیرڤانەكێ ب ناڤودەنگێ دەڤەرێ بوویە، گەلەك شاخێن پەزكویڤیێن ئەوی كۆشتین خەلكی ب سەرەدەركێن مالێن خوە ڤە كربوون.

جارەكا دن سەلیم دزڤڕیتە سەر Rەوشا هەر پێنج هەڤالان ل مالا (كەریم پیرخان)ی ل خاكا سیدرۆك. زەلامێن شاهی دگەهنە گوندی و زۆر ب هویر و كویری بەحسا ڤەدیتنا ئەوا دكەت. ئەو ئاریشە و كێشەیێن د ناڤبەرا هەردوو ئالیان دا دروست بووین، هەتا دگەهتە ئەوێ ڕادەیێ، كو هەر پێنج مێڤان دگەل كەریم و هەردوو كوڕێن وی دكەڤنە بەر دەستڕێژییا زەلامێن شاهی و كۆتاییەكا بێوەغەر دهێتە ڕێكا وان؛ هەروەكو كۆتایی هاتنا كۆمارا مهاباد چاخێ پیلان دژی هاتینە گێڕان و ژناڤچووی.

ئەڤ رۆمانە بەلگەیەكا كۆمانبڕە كو (سەلیم بەركات)ی، دۆزا گەلێ خوە كریە تایبەتمەندییەكا هەرە ڕەسەن د ناڤ بۆچوونێن مرۆڤایەتیێ دا؛ چونكە ئەو وەكو مرۆڤ هزر دكەت و داهێنانێن خوە ژی هەر ل سەر ئەڤێ سەلیقێ دادڕێژیت، كو بنیادێ تێكستێن خوە وەسا پڕ خەیال و ئەندێشەیەكا تێكەل و تەڤلیهەڤ دا دگەل كەتوارەكێ دەستنیشان دكەت، كو شوین و زەمەن دبنە پرتێن كەسایەتیێن شاكارێن وی.

هەر ل سەر ئەڤێ بیروڕایێ، ب تشتەكێ فەر دزانم، كو یەك ژ نڤیسینێن سەلیمی د ڤێرە دا تۆمار بكەم، ئەوا د گۆڤارا (دوگر- Dugir)دا بەلاڤ كربوو، هەژمار (5) ئادارا سالا (1997)ێ، كو ل سویدێ دەردچیت و ل رووپەلێن (10-31)دا جهێ خوە گرتی:

 

سەرپێهاتیا بێكەسێ تێلۆ

سەلیم بەرەكات

ناڤێ وی بێكەسێ تێلۆ یە. ئەو ژی مینا هەر زارۆكەكی دیتر، د چاڤێن دێ و باڤێ خوە دە كارەغەزالێ پێشەڕۆژێ بوو. دچە دبستانێ. دبستانا سەرەتایی كو تاكر و بەر ب یا ناڤین دە فڕیا. وەك هەسپێ جریدێ ئەڤ قۆناغ ژی بڕی دا كو بگهێژە خوەندنا لیسەیێ. دو قۆناغێن زانستێ ب داوی ئانین، تشتەكی پڕ هندك مابوو، كۆ ئەو ژی ب قاسی وێ شیانا پێوستا كۆ وی بگهینە خوەندنگەها بلند؛ ئا ل پایتەختا وەلاتێ وی یێ عەرەبی بوو. لێ بەلێ خەونێن وی یێن وێ چاخێ یێن ناڤنەتەوەیی، قوبلەنامەیا دلێ وی بەر ب پایتەختا كۆ وێ دەمێ پایتەختا نیڤێ جیهانێ بوو، ڤەكرن: مۆسكۆڤا. دێ بچە مۆسكۆڤایێ. بالەفڕ دزانن چاوان د ئەسمانێ ناسكری دە، د وێ خێزا كۆ ژ چەند كەڤانان پێك تێ كۆ ئیستەگەهێن ڕێچا شینن، بەر ب مۆسكۆڤایێ دە بچن.

نە خوە، گەرەك، جلووبەرگنە پاقژ و ئالاڤنە گوهداریێ كۆ ل وێ دەرێ ل بازاڕان نینن و تووتنەكە ئەمەریكانی پەیدا بكە، ژ جهەكی دوور تێ، تو كەسی ژێ نەپرسی و نەژی تو كەس لێ گەڕیا؛ چونكی خوەندەڤانە دێمەك پاراستییە، و هلبژارتنا مۆسكۆڤایێ بخوە، ژ بۆیی وەرگرتنا زانینێ، پاراستنێ خورتتر دكە، بەشداریا گیان بۆ (مادییەتێ)یە. دە ئەم هەڕن جەم پارتیا هەرێمێ، جەم نوونەرێ جیگرێ كۆمیتەیا هەرێمێ وسا ل گۆری بەلاڤۆكێن ئۆكتۆبەرێ؛ مەها ئازادیا نوو.

پارتی دكارە ژ بێكەس رە ل سەر لیستەیا خوە بووسەكێ پەیدا بكە، لێ پەیداكرنا پاسەپۆرتەكێ چەتینە: ها ڤا شكەستنا خورتا پێشین ل ڤر دەست پێ دكە، نژادا بنەعێلا وی یا كۆ ل باژاڕنە دووری دلێ وەلێت دژی، تو جاری نەدرامیا كۆ دێ ڕۆژەكێ ژ ڕۆژان حەوجەداری پاسەپۆرتەكێ ببن. دوورترین جی ژ بۆ وان گوندێن كۆ ل بەر دەستێ ئالاڤێن ڤەگوهەستنێ بوون؛ ل گۆر قۆناغێن خوە: كەر، قانتر، عەرەبانە، كەمیۆن... هد. لێ ل سەر رێچا مۆسكۆڤایێ گر و چیا و گۆل و دەریا پەیدا دبن.

بەرێ ژبۆ نژادا بێكەس دژواریا رێویتیا سالەكێ، وەك نموونە، دكاریبوو ب ئاوایێ خوە ئامادەكرنێ، هنەكی سڤك ببە؛ هەتانی كۆ مرۆڤ لاواز و ژ سەقەم و گەرمێ چەرم قەمری ژی بگهیشتا. لێ سەر ڕێچا مۆسكۆڤایێ سینۆرێن وەلاتان هەنە، پاسڤان و نەوبەتدارێن بەژ و دەریا و ئەسمان هەنە، ژ بۆ دەرباسبوونا د وان دەریان رە كاغەزێن ب موهران موهركری و بەلگەیێن فەرمی پێویستن.

هیڤی نەهات بڕین. د هەر یاسایێ دە كونەك ژ بۆ ب دزی لێزیڤراندنێ هەیە. بێكەس بێ پاسەپۆرتە چنكی د ستوونەكە تایبەتی دە، ژ ستوونێن دەفتەرێن دەولەتێ (مەكتوم) هاتیە نڤیساندن ، ئەڤ پەیڤ ژی كورتكرنا نەهێنی یا هەڤۆكەكە رەوانبێژە: (ل دائیرەئێن نفووسێ نە مووسەجەلە)، ئانگو: تونەبوونا بەلگەیا یاسایی یا برانا (بورهانا) هەموەلاتیێیە. دێمەك، چ بران ل سەر هەبوونا بێكەس نینە ژ بلی بەلگەنامەیا موختارێ تاخێ، ئەڤ بەلگەنامەیا كۆ خوە بچڕینە نكارە ژێ رە ژبلی كاغەزا (ئیخراج قەیدێ) یا كو جی و ڕۆژچێبوونا وی دەستنیشان دكە، ب دەستخینە. نە خەمە.

مۆسكۆڤایێ ل بەر دەستە، بێكەس ژی ژ خوە دژی، دێمەك دێ خوە ژ كونا جی، ل جی بزڤڕینە. دە ئەم بەرێ خوە بدن بەیرووتێ. هوون پاسەپۆرتەكێ دخوازن؟ هێسانە. فەرمۆ: پاسەپۆرتەكا بورگاری نیڤ نازك، سەختە لێ ب زیرەكی، دگەل تەمبینامەیەكێ ژ پارتیێ. دە بەر ب رێچا ئاسمان دە، دێ بێكەس بقیرە.

مۆسكۆڤایێ یا وی یە. كوردە و پاسپۆرتا وی بولگاری یە. تو كەس ب هووربینی ل سەر ڤێ پرسگرێكێ ڕانەوەستیایە: بێكەس ب پیرۆزیا ناڤنەتەویبوونێ هاتیە نخوماندن، ئانها ل خەینێ خوەندەڤانێن نژاد یەكبوویی دەمینە، خوەندەڤانێن كۆ دێ دەرفەتنە، كۆ قەت نەما جارەكە دی دوبارە دبن، ب دەست وان بكەڤن، دێ كەچێن پۆر زەر ب هێسانی و ل بن پەڕێن دلۆڤانیا چینی راكشینن زەڤیێن ئەڤینێ. لێ بێكەس، وەك گەلەكێن دیتر، كێفا وی ژ دلبژاندنێن سەربەردایی و وسا هێسان رە نایێ؛ چونكی گرێدانا دلێ وی ب ژنێ ڤە گەرەكی پێكرێدانا (پیرۆزمەندی) و (قەدەغە كرنا) كۆ ل وێ دەرێ یە، ل بەر دەرگەهێن دلبژاندنێ، تێكچوونە.

ها ڤایە، نە خوە بێكەس مێیا خوە دیت. كەچەكا قوبروسی یە، شیارە، چەتنە، د خوەشی و نەخوەشیێ دە ل سەر كو سڕا خوە پێشكێشی مێرەكی تەنێ بكە هاتیە ب شیر ڤەكرن؛ هەتانی كۆ بلالووك ل سەر بێڤلان و ل پاش گوهان خویانی بكن، ئانگو هەتانی پریتیا دوور و كوور. دەمەكێ هەڤالتیا وێ كر، پشت رە ئەو ژ خوە رە كر ژن. هێ ل مۆسكۆڤایێ ل سەر ڕوونشتەكێن خوەندنێ بوون، لاوەك ژێ رە ئانی، ژ بۆ ب ناڤكرنا وی هەڤدوو ڕاكشاندن. وێ ناڤێ وی كر (ڤالانتینۆ) (ئەڤینباز و دلدار و مەهرەبانێ ماچان)، بێكەس ژی ناڤی وی كر (جاندا). دایكێ كوڕێ خوە دانی مالا باڤێ خوە، ل قوبروسێ، و ڤەگەڕیا پاسپۆرتا مێرێ خوەیێ خوەندەڤان، و ب زانستێن كیمیایێ و ئامادەكرنا دەرمانان مژوول بوو، بێكەس ژ سەربەردایی ب زانستیێن داهێنانا تەلەڤزیۆنی مژوول دبوو، هەمی بەهرەیا خوە ژ بۆ پێكانینا فلمەكی ل سەر هەلبەستڤانێ كوردێ بێمیناك (جەگەرخوێن) تەرخانەكر. جەگەرخوین هەلبەستڤانێ ئاهەنگێن كوردان، تو سترانەكا كوردی نكارە خوە ژ پەیڤێن وی یێن سادە، مشت گری، مشت شادی، هێسان، یێن ل سەر هەمی زمانان، ڕزگار بكە، لێ بەلێ پەیڤێن وی یێن دیتر ژی ل هەڤودوو دگەڕینن، پەیڤێن وی یێن نەهێنی، پەیڤێن جەگەر خوینێ شۆڕەشگێڕ، پەیڤێن جەگەرخوینێ چینپەرەست، پەیڤێن جەگەرخوینێ كو باوەڕیا وی ب چارەنووسێن گەلان و ب خوەشیا پشتی پەڤچوونان، دهات هەڤالێ نازم حكمەت و پول ئەلوارد و ئاراگۆنە. ژیانا خوە، وەك (مەلایەكی) مسلمانی زانا، شیرەتڤان، مامۆستایێ خوەندن و بلێڤكرنێ، ب ئەزموونەیێن هشیاربێ، دەست پێ كر، و ژنشكێڤە پشتا خوە دا شاشك وجوبەیا خوە، و ل بن پەڕێن ڕێبازا مادی بوو ڕێبەرێ برایەتیا مرۆڤایەتیێ، دژمنێن وی پڕ دبوون، دكانداران نەما تشت دفرۆتنێ و سلاڤا وی نەما ڤەدگەڕاندن. لێ بەلێ هەلبەستێن وی یێن ئەڤینداریێ تو جاری ژ (محرابا) سترانێ قوتنەبوونە: (ئەز كەڤۆكم، كەڤۆكا ڕەشم، ل سەر بانا..) ژبۆ كوردان دبە چاڤكانیا یەكەمینا سلۆگانان: (ئەز كوردم، بەژن بلندم..)، (ئەز سۆرم). پێشی مۆسكۆڤایێ ب دلشادی وەك سەرگۆمگەهێ هلبژارت، پشت رە بەرێ خوە دا سوێدێ، هەتانی مرنا خوە ب دەستپاكی خەونا ڤلادیمیر ئیلیج لێنین دپاراست.

بێكەس لگەل كامێرا یا خوە یا سینەمایی بەرێ خوە دا (جەگەر خوین) ل هاودۆر ماسەیا وی، پێنووسێن وی، كاغەزێن وی، دەنگێ وی، وێنەیێ وی، دگەڕیا. ل ژێر سیبەرا زلامێ گرسی خوەشك چوون و هاتنا ل بەخچە ژی ژبیر نەكربوو. زلامێ كۆ ئەگەر كەچێن وی ب جلێن خوە یێن كن ل كۆلانێ دیار ببوونا، كورد و ڕەشێن باڤێن خوە ژ سەر هشێ خوە دچوون. هاڤایە، مەبەستا من بێكەسە، داویا داوی سەرەنجاما خەباتا وی بەلگە كاسێتەكە، كۆ پشترە دێ ل سەر جامێن قالندێن تەلەڤزیۆنان ل مۆسكۆڤایێ و ل هن وەلاتێن ئەوروپایێ، وەك سلاڤەكە بێدەنگ، هەر كۆملەتەكی ب كێفخوەشیێ كەرخی بینن بیرا خوە، بێ وەشاندن.

خوەندن ب داوی هات، بێكەس و ژنا خوە تێرا خوە زانین وەرگرتن، لێ دێ بێكەس ڤەگەڕە كوودەرێ؟ پاسپۆرتا وی یا كۆ (سۆسیالیزمێ) چاڤێ خوە ژێ گرتبوو، ل وەلاتەكی دیتر ب هێسانی د كارە بێ ناسكرن. (ژنێ! دە بەری من هەر وەلاتێ خوە و چارەیەكێ بكە) ژ ژنا خوە رە گۆت. ژنا بەژنزراڤ و پەیڤ لەزۆك بەری وی چوو. مزگینی ژێ رە هات: دێ قوبروسێ پێشوازیا وی وەك مێڤان ل جەم ژنا وی، بكە. جارجاران، پێدڤی و ئەركێن مرۆڤایەتیێ ب ئاواكی بێمیناك زەلالن، ب تایبەتی ئەگەر گێولێ (وەزارەتا هوندر) یا وەلاتەكی بخوازە.

بێكەس رێچا دەركەتنێ ژ خوە رە پەیداكر- ئانگۆ ئەو پاسپۆرتا كۆ ژ كاغەزەكێ پێك تێ و رێ ددە دەركەتنا بێڤەگەرم. نە خەمە. بێكەس ل بالەفڕخانەیا لارنەكایێ پەیا بوو. ژنا وی و كوڕێ وی ئەو وەرگرتن و ب هەڤ رە ل نیقۆسیا یا چەلەنگ بەرێ خوە دان (هێلینا مالباتی). نیقۆسیا پایەدارو باژاڕێ داوین یێ دابەشكری د هەرێمێن نژادا مرۆڤی دە. هەمی گهشتن هەڤ، سەر سەران و سەرچاڤان، لێ ئانها گەرەك جڤانا لگەل كار بێ نژاندن. زانستیێن بكارئانینا كامێرایا سینەمایی دلەرزن. ل قوبروسێ یێن كۆ ئالاڤێن ڤەگوهەستنا وێنەكێشانا ب بزاڤ، هلدگرن، پڕن هەڤبەشەكی وەك بێكەس وسا بێبەلگە و كۆ ژ نشكێڤە هاتیە، دێ چما ژ وان رە گەرەك بە؟ دەرفەت نینە. بێكەس ب یەونانی و ڕووسی و عەرەبی و كوردی پڕ باش د پەیڤە، و ب ئنگلیزی چنڤنێ دكە و چار گۆتنێن فرانسی و دو گۆتنێن ئەلەمانی و ب ئیتالی ژی (ڕۆژباش) دزانە. لێ، دەرفەت نینە. نەخوە كا ئەم هەڕن ل كارخانەیێن كۆ ل سەر ڤان تخووبان بەلاڤبوونە بپرسن، كا ئەم هەڕن ژ فرۆشگەهان و ژ عەنبارێن فرۆتنێ بپرسن؛ كا ئەم هەڕن ل وان دەڤەرێن كۆ كاركەرێن گەلێن ڕەخێ ڕۆژهلاتی دەریا سپی ب دزی و بێ فەرمان دخەبتن، بپرسن. لێ بەلێ بێكەس ژ بەر مافێ روونشتنا خوە یا پیرۆز ئەگەر كار ببینە دكارە مافێ كار ب هێسانی وەرگرە، ل ڤر د ناڤبەرا رەوشا وی و رەوشا وان كاركەرێن (نەقانوونی) دە جهێوازیەكە مەزن هەیە؛ كاركەرێن كۆ هەر پێنج شەشەك بە هەڤ رە خانیەكی كەڤنی هەڕفی ل سەر (سنۆرێ كەسك) كۆ چەپەرێن پاسڤانان ل باكوور و ل باشوور ژ هەڤ جهێ دكە، كارێ دكن. گەڕەك ل ڤر، گەڕەك ل ور، و گەڕەكی ژ تونەبوونێ چێتر ل كارخانەیەكە بۆیاغێ كۆ نە شەروال و نەژی كۆملەك ژ وان دفلتن، و دەمژمێرێن ب هەڤو دووڤە گرێدایی ژ سبەهێ هەتانی ئێڤارێ و هلگرتنا بەرمیلان بەر ب ئالاڤێن تەڤلهەڤكرنێ دە هیڤی نینە. سالەك، دو سال، سێ سال، چار، پێنج، هەیواخ ل وندابوونا دەما وەرگرتنا زانستیێن مۆسكۆڤایێ!!.

بێكەس بڕیار دا كۆ ڤێ ڕێچا خوارا (قەدەرا مادی) هنەكی سەرڕاست بكە. ڕووس، پشتی تێكچوونا سستێمان، ب ئاواكی پڕ بالكێش تێن قوبروسێ، كۆمپانی، فرۆشكار، ژنێن خوەفرۆش، دیلانگەرین، مافیا. نەخوە دەرفەتا كار ل بەر بێكەس فرەهتر دبە ڕۆژنامە ڕاگەهاندنان بەلاڤ دكن و ب لاڤلاڤ وەرگێڕێن كۆ یەونانی و ڕووسی دزانن، دخوازن. كۆمپانیێن سەیرانێ ژ دایك دبن و دتەقن، وەك تەقینا دانیشتوویی یا ل ئافریكایێ كۆ ل ور، ب برچیبوونێ و ب مرنا ژ برچیبوونێ چارەسەر دبە.

دێ بێكەس لگەل چار زمانان بەرێ خوە بدە وان. دێ ب ڕووسی ل گۆر ڕەسەنیا پووشكین و رەوانبێژیا بلندگۆیێن سۆڤیێتان و دەڤۆكا هاشكرنا دەرڤەیی ب زمانێ شێرنۆمەردین ب وان رە بپەیڤە. دێ ل ڤر كی مێڤانین وە بن؟ ما عەرەبن؟ فەرمۆ ڤا عەرەبیا من ژی یا ب ڕێزمان و یا بێڕێزمان، فەرمۆ دەڤۆكێن باشوور، و رۆژهلات و هن ژ دەڤۆكێن ڕۆرئاڤا ژی. و ژبۆ كەسێن كۆ ب یەونانی دیەیڤن بێكەس خاوەنێ ئاقلێ بەرخوەدانا ئانالیزا بەڕێز كۆستا ئافیگالۆ یا د ڕۆژینا (گیتیرۆس) دە یە.

كارمەندێن كۆ پسپۆریا وان ب ڤان هەردوو زمانان گرێداییە، د جی دە بخێرهاتنا بێكەس دكن، داخوازا مە تۆ یی، پشتی بخێرهاتنێ، شێوەیێ زمان و ئاخفتنێ تێت گوهەڕتن، تێت گوهەڕتن دا كۆ هێژایی ڕەوشا كۆمپانیان بە: معاشەكی هندك، لێ سەرێ هەر بكڕەكی (زبوون، كوند) ژی تشتەك ژێ رە دمینە. باشە، پێویستە بێكەس خوە ژ بۆیاغ تەربەنتینێ ڕزگار بكە. پێویستە ئیجا كەرەفێتەكێ و چاكێتەكی خوەشك و شەروالەكی ئووتیكری ل خوە بكە. دێ كوڕێ وی مت و مات لێ تەماشە بكە و ببێژە: (تو یێ ب جلێن پاقژ بچی كار؟) ئەرێ دێ بێكەس ب جلێن پاقژ بچە و دێ بەژنا وی یا درێژ درێژتر ببە. لێ بەلێ دڤی كاری دە؛ كارێ كۆ بێكەس دێ سەرێ هەر بكڕەكی پەرانا ب دەستخینە، ژ بلی چەند ڕۆژان نادۆمینە. تەڤ دەرەو و خاپاندنە. شارەزاییا ڕووسان ڕێ نادە بێكەس كۆ سوودەكێ ژ بكڕان قەزەنج بكە. نا، پێلەوانن. باشە، كۆمپانیێن مەزنتر هەنە، د ئانۆنسا مەزن دە ب پایەدارییەكە ئەشكەرە ژ دایك دبن. لێ ژ دل ژێ رە دبێژن: كاغەزێن داخوازا كاربین، دگەل كاغەزێن پیشە و زیرەكیان، دگەل كاغەزێن جیگەهێ پەروەرەبوونێ، دگەل یێن هەبوونا تە، ئانوهایی و پاشڕۆژا تە، و یێن باشبوونا ڕابوون و ڕوونشتا تە، بەلگەیا ڕوونشتنا خوە یا قانوونی، و بەلگەیا ژنئانینێ، و مادام تو بیانی یی تكا یە تو یێ كۆپیەكێ ژ پاسپۆرتا خوە ژی بینی.

هەمی داخوازێن وان دكارن ب ئاواكی ژ ئاوایان پەیدا ببن، لێبەلێ كۆپیا پاسپۆرتێ؟ هەی هاوار!

ماتو بێ پاسپۆرتی؟ تو چاوان دەرباسی ڤی وەلاتی بوویی؟ تو چاوان ژ وەلاتێ خوە دەرچوویی؟ چ؟ تو بێ هەموەلاتی یی؟!!!؟!!! تە ل مۆسكۆڤایێ خوەندیە؟ نا. ل مە نەگر، داخوازنامەیا تە نایێ پەژراندن.

بێكەس بۆیاغ ل پاش خوە هشت. پەیمانەك ب كۆمپانیەكێ رە ئیمزە كربوو لێ ئەو خاپاندن، دەست ڤالا دەركەت. ڤا ژ نوو ڤە ل ئانۆنسان دگڕە. بێهیڤی دبە، بەرێ خوە ددە بایلۆزخانەیا وەلاتێ خوە: (ئەز دخوازم مرۆڤێن خوە ببینم). ژێ پرسی: (تو چاوان ژ وەلات دەركەتی، مادەم تە مافێ دەركەتنێ وەرنەگرتیە تو نكاری مافێ ڤەگەڕێ ژی وەرگری).

وەختا كۆ من رۆمانا خوە (هۆزانێن تارستانێ) یا كۆ د سالا (1985) ئان هاتیە وەشاندن، نڤیساندبوو، من ناڤێ بێكەس ژبۆ قەهرەمانێ وێ هلبژارتبوو، بێكەس ناڤەكی كوردی یی ناڤدار و ناسكری یە، لێ بەلێ وێ وەختێ ئەز پێرگی تو كەسی نەببووم كۆ ب راستی ناڤێ وی بێكەس بە، هەتانی كو ئەز راستی كریڤێ خوە یێ كۆ ب دەهـ سالان ژ من بچووكترە بێكەسێ تێلۆ، هاتم. بێكەس ژی پرسگرێكە كە دیترە، پرسگرێكەكە كۆ پالپشتا وێ پرسگرێكا قەدەریانەیە یا كۆ من د (هۆزانێن تارستانێ) دە ژپۆ كوردەكی ب كارئانیبوو. جارجاران دانێ سبێ، بێسۆز تێ جەم من، پێویست ناكە كۆ من ئاگاهدار بكە، چنكی ژ دو سالان و ڤر دە ئەز بخوە سەرۆكێ یێن بێكارم. ژ مالێ دەرناكەڤم. هەر ل مەتڤەخێ ڕوودنێم و ب سێ تشتان مژوول دبم: زانستێن ڤەگۆتنێ و ئانگۆیان، و كاغەزنە سپی ژبۆ ب دەسخستنا بوهایێ كڕینا نێن، و فەرهەنگنە خوارنچێكرنێ دا كۆ ل سەر ئاگرێ وان خێزنە ژ خوارنێ بۆ ژن و كوڕێ خوە ئامادە بكەم.

چفتەیا من یا نێچیرێ ژی ل تەنشتا منە. ژ پەنجەرەیا مەتڤەخێ نێچیرا بالەندەیێن كۆ ل سەر دارێن میۆبۆرۆسێ داتینن، دكم. ما گەلۆ كەسێن تەنك دێ ژ من بغەیدن؟ ما گەلۆ هەلبەستا تەنك یا كۆ شاهیا ڤێ گەردوونێ تەنكە دێ ژمن تۆرە ببە.

حەسرەتا هەر چووكێ كۆ د ڤێ ناڤچەیێ رە، ب بلنداهی بفڕە ئەوە: كۆ چاوان نەكەتییە ناڤ دەستێ من. ئەڤ بالەندە، سەعەت دەهێ سبەهێ، دبن زمێن دە پڕ خوەشە، كرتەكرتا هەستیێن وی، ب خوەشی، د ناڤ درانێن كورسییان دە، پڕ خوەشە^.

* * *

ئەڤ نڤیسینا سلال تێكهەلییەكا ڕوحییە د ناڤبەرا یەك ژ ڕۆمانێن (سەلیم)ی و سەرپێهاتیەكا راستەقینە دا، كو نیشانا ئەوێ هندێ یە، كا چەند د ناڤ ڕویدان و كەسایەتییا مرۆڤێ كورد دا چوویە خوارێ و چاوا خوە داهێلایە د ناڤ كویراتییا خەم و ژان و كەسەر و خەونێن وان دا^(٢).

 

^(１)    دمینیت بێژم كو ئەڤ دەقا ل سلال (سەرپێهاتیا بێكەسێ تێلۆ) من ژ پیتێن ئەلفابێیا كوردی ب رێنڤیسا لاتینی ڤەگواستیە سەر رێنڤیسا كوردی یا ئیرۆ ل جەم مە دهێتە بكارهینان، لێ بەلێ من باوەڕ نەدكر كو سەلیم دكاریت ب كوردییەكا هۆسا ڕەوان بنڤیسیت ژی. لێ دەما بەری دوو سالان من هێژا محەمەد عەفیف حوسەینی دیتی و مە بەحسا سەلیم بەرەکاتی دكر، ئەوی گوتی: ئەو نڤیسین ژ ئالیێ رێزمان و رێنڤیسێ ڤە ژ ئالیێ مە ڤە هاتییە راستڤەكرن. ئەڤە ژی سەرەتایەكا دی یە، كو سەرنجا من راكێشای، من دڤێت هێشتا (سەلیم بەرەكات)ی ڤەخوینم و ل سەر وی ژی بنڤیسم.

^(２)    ئەڤ بابەتە من ل گۆڤارا (ڕامان، ژ٩١ ساڵی ٢٠٠٤، ل ل ١٨-٢٥) دا بەلاڤکربوو.