مامۆستایێن قوتابخانەیێن شۆڕه‌شێ
ل ده‌ڤه‌را گولان (١٩٨٧ – ١٩٨٨)
ده‌ڤه‌را گولان، سێگۆشه‌كا بیاڤ مه‌زن و به‌ربه‌لاڤبوو، ژ زۆربهی گوندێن نێروه و ڕێكان پێكدھات، كو هه‌تا به‌ری سالێن هه‌شتیان دا (ئانكو به‌ری شه‌ڕێ عیراق و ئیرانێ ١٩٨٠) ب نه‌حیا نێروه و ڕێكان دهاته ناڤكرن و ناڤەندا وێ گوندێ (بێبۆ) بوو، چونكه گوندێن عه‌شیره‌تا نێروه و گوند و پاوانێن عه‌شیره‌تا ڕێكان دكه‌فتنه به‌ر بیاڤێ وێ نه‌حیێ. لێ پشتی نسكۆیا سالا (١٩٧٥)ێ ئه‌ڤ ده‌ڤه‌ره وهكو گه‌له‌ك ده‌ڤه‌رێن دی یێن سه‌رسنووری هاتنه چۆلكرن، خه‌لكێ وێ ب خۆرتی ئینانه كۆمه‌لگه‌هێن نوی ئاڤاكرى. ئه‌ڤ سێگۆشەیا ئه‌م به‌حس لێدكه‌ین ژیان و ئاڤه‌دانی تێدا نه‌ما ژبلی چه‌ند گوندێن ده‌شتا زێی یان ژی هۆبه و شاپه و مه‌فره‌زەیێن پێشمه‌رگه‌یێ كوردستانێ، كو ب ده‌ڤه‌ره‌كا له‌شكه‌ری و ستراتیژی دادنا. لێ پشتی شه‌ڕێ ئیران و عیراقێ توند بووی، هێڕشێن سه‌ربازیێن عیراقێ ژی ل سه‌ر ده‌ڤه‌رێ سستربووین، باره‌گایێن پێشمه‌رگه‌ی هاتنه دانان و خێزان و كه‌سوكارێن وان ژی ل وێرێ ئاكنجی بوون، د دویڤ دا خه‌لكه‌كێ دی ژی ل به‌ر زۆلما حکوومەتێ دڕه‌ڤی و قه‌ستا ده‌ڤه‌رێ كرن، ژبلی ڕێكخستنێن حیزبی و جه‌ماوه‌ری دوو هێزێن سه‌ره‌كی دروست بوون: (پێشمه‌رگه: كو ژ هه‌موو هێزێن ڕێكخستنێن به‌ره‌یێ جود پێكدھات) و (به‌رگری مللی: كو ژ خه‌لكێ ده‌ڤه‌رێ پێكدھات و ب هێز و ئازووقه و ڕێبه‌ری ڤه یارمه‌تییا پێشمه‌رگه‌ی ددا).
خوێندنگه‌ها دیاربه‌كر، گوندێ نێرواسیتۆ، ده‌ڤه‌را گولان ١٩٨٧
به‌ره به‌ره ئه‌ڤ ده‌ڤه‌ره ئاڤه‌دانبووڤه و لێژنا ده‌ڤه‌را گولان دامه‌زرا، كو ڕێكخستنێن پارتی دیموكراتی كوردستان ل ئه‌ڤێ ده‌ڤه‌رێ بڕێڤه‌دبرن و ب ته‌واوه‌تی هه‌موو كارو خزمه‌تگوزاریێن ده‌ڤه‌رێ ل ئه‌ستۆگرتبوون: نه‌خۆشخانه و كاروبارێن ساخله‌میێ، گومرك و ڕێكخستنا كارێ بازرگانیێ، دادوه‌ری و چاره‌سه‌ركرنا ئاریشه و كێشە و پرۆبله‌مێن كۆمه‌لایه‌تیی، په‌یوه‌ندی و هاتن و چوونا هاووڵاتییان بۆ سنوورێن ده‌ڤه‌رێ چ توركیا یان ده‌ڤه‌را بارزان و ئیرانێ، یان ژی بۆ ده‌ڤه‌را دهۆك و زاخۆ و ئاكرێ و ل وێرێ بۆ سووریا. ژ بۆ پتر هه‌ماهه‌‌نگی و ڕێكوپێكرنا كار و چالاكیێن كارگێڕیێ ئه‌نجوومه‌نێن گوندان هاتنه دانان و ڕێكخراوەیێن جه‌ماوه‌ری وهكو قوتابی و لاوان و ئافره‌تان ب دروستی كارێن خوە دكرن. ل سالا (١٩٨٥)ێ و هێڤه ئه‌ڤ سێگۆشەیا د ناڤبه‌را ڕویبارێ ڕوویێ شین و زێیێ مه‌زن و سنوورێ توركیا، ببوو ده‌ڤه‌ره‌كا ئاڤه‌دان و پڕ بزاڤ و پالپشته‌كا هێزدار بۆ كریار و ئۆپه‌ره‌سیۆنێن پێشمه‌رگه‌ی دگه‌ل هێلێن حكومه‌تێ ل ده‌ڤه‌رێن ته‌نشت و خوارێ، كو ده‌ڤه‌رێن ئامێدیێ و ده‌شتا زێی ڤه‌دگرتن.
پشتی په‌لامارێن حكومه‌تێ كرین و ئه‌و خرابی و
وێرانكاریێن ئه‌نجامداین، ل (٢/١٠/١٩٨٥) بڕیار دا (٢٠٨) دووسه‌د و هه‌شت قوتابخانەیێن
دی ل پارێزگه‌ها دهۆكێ دائێخیت. له‌وما زۆربهی خه‌لكێ گوندان بێ به‌هربوون ژ
خویندنێ و ناچار دبوون بچنه كۆمه‌لگه‌هـ و شارێن دی وهكو دهۆك و زاخۆ و ئاكرێ و
ئامێدیێ. كۆچكرن ده‌ستپێكر بۆ هه‌موو لایان هه‌ر ژ گونده‌كی بۆ گونده‌كێ دی هه‌تا
دگه‌هـ‌ته ده‌رڤه‌ی سنوورێن وه‌لاتی بۆ ڕۆژئاڤایێ هه‌تا ئه‌مریكا و كه‌نه‌دا و ژ
ئالیێ ڕۆژهه‌لاتێ هه‌تا ئوسترالیا.
ڤه‌كرنا بنگه‌هێن فێربوونێ تشته‌كێ ئاسایی بوو د ناڤ هه‌ر خڕڤه‌بوونه‌كا به‌رهه‌لستكارییا
بزاڤا ڕزگاریخوازا كوردستانێ دا، لێ ئه‌ڤێ جارێ ب هاوكارییا لقا یه‌كا پارتی و هه‌ردوو
ڕێكخراوەیێن قوتابی و لاوان ڕووپێوه‌كا تۆماركرنێ ل سه‌رانسه‌ری ده‌ڤه‌رێن ڕزگاری
هاته‌كرن. ئه‌و گوندێن هه‌ژمارا منداڵان تێدا بایێ ڤه‌كرنا قوتابخانەێێ هه‌بوو
هاتنه ناڤنڤیسكرن و ل سالا خوەندنا (1987)ێ ب دروستی ده‌وام ده‌ستپێكر، لێ ل سه‌رجه‌مێ
(54) گوندێن هاتینه ئاماركرن ل ده‌ڤه‌را گولان كو هه‌موو د خشته‌یا ژماره (١ (يا
په‌رتووكا (ئه‌زموونا خوەندنگه‌هێن شۆڕه‌شێ ل ده‌ڤه‌را بادینان ١٩٨٧ ـ ١٩٨٨)دا
هاتینه تۆماركرن، قوتابخانه لێ نه‌هاتنه ڤه‌كرن و ئه‌و گوندێن قوتابخانه لێ
هاتینه ئاڤاكرن و مامۆستا بۆ هاتینه دابینكرن ئه‌ڤه‌بوون ئه‌ڤ لیسته ژی ب
هاريكارييا به‌ڕێزان (سوبحی ڕه‌شاڤه‌یی و عزه‌ددین پیرموس ئیسماعیل) ڤه هاته
ئاماده‌كرن:
|
ژ |
ناڤێ سێقۆلی |
پلا زانستی |
قوتابخانە یان گوند |
كارێ نوكه |
|
١ |
عه‌دنان حه‌مید عه‌بدولڕه‌حمان |
په‌یمانگەهای مامۆستایان |
ژین/ هیش |
مامۆستا |
|
٢ |
نه‌جمه‌دین جه‌رجیس ئیسماعیل |
ناوه‌ندی |
ژین/ هيش |
ڕێنجبه‌ر |
|
٣ |
نوهه‌یله
عه‌بدولقه‌هار محه‌مه‌د |
ناوه‌ندی |
ژین/ هیش |
كادرێ پارتی |
|
٤ |
ئه‌حمه‌د تاهر ئه‌حمه‌د |
قۆناغا سێیێ په‌یمانگاها مامۆستایان |
بێده |
كادرێ بێته‌لێ |
|
٥ |
شه‌وكه‌ت زه‌ینه‌ل به‌نگین |
ناوه‌ندی |
بێده |
كادرێ عه‌سكه‌ری |
|
٦ |
جه‌لال فارس حوسێن |
ناوه‌ندی |
بێده |
پێشمه‌رگه |
|
٧ |
شوكری ئیسماعیل دێوالی |
ئاماده‌یی |
دیاربه‌كر/ نێرواسیتۆی |
كادرێ عه‌سكه‌ری |
|
٨ |
حه‌سه‌ن ڕه‌شید ڕه‌ئووف |
ناوه‌ندی |
دیاربه‌كر/ نێرواسیتۆی |
ل ئه‌وروپایه |
|
٩ |
محه‌مه‌د سه‌دیق یاسین سه‌دیق |
ناوه‌ندی |
دیاربه‌كر/ نێرواسیتۆی |
كادرێ عه‌سكه‌ری |
|
١٠ |
ته‌حسین عه‌بدوللا حاجی |
ناوه‌ندی |
دیاربه‌كر/ نێرواسیتۆی |
كادرێ پارتی |
|
١١ |
سوبحی ئیسماعیل فه‌رحان |
ناوه‌ندی |
دیاربه‌كر/ نێرواسیتۆی |
كادرێ پارتی |
|
١٢ |
توه‌فیق هادی حه‌سه‌ن |
په‌یمانگەها مامۆستایان |
هیزل/ ئه‌رتیس |
ڕێنجبه‌ر |
|
١٣ |
عه‌ونی مسته‌فا مووسا |
ناوه‌ندی |
هیزل/ ئه‌رتیس |
كادری پارتی |
|
١٤ |
یونس دێوالی عیسا |
ناوه‌ندی |
هیزل/ ئه‌رتیس |
كارمه‌ندێ ئاسایش |
|
١٥ |
عه‌بدوڵلا عه‌بدولقادر قاسم |
ناوه‌ندی |
هیزل/ ئه‌رتیس |
كادرێ بێته‌لی |
|
١٦ |
سه‌بری ئه‌حمه‌د عه‌باس |
ناوه‌ندی |
گولستان/ چێ |
پێشمه‌رگه |
|
١٧ |
سه‌لاح عوومه‌ر حه‌جی |
ئاماده‌یی |
زێر |
ڕێنجبه‌ر |
|
١٨ |
كه‌مال محه‌مه‌د سلیمان |
په‌یمانگه‌ها مامۆستایان |
كه‌رو |
مامۆستا |
|
١٩ |
به‌هزاد محه‌مه‌د سه‌لیم سلێمان |
په‌یمانگه‌ها ته‌كنیكی |
كه‌رو |
فه‌رمانبه‌رێ شاره‌وانی |
|
٢٠ |
كوردستان عه‌بدولڕه‌حمان محه‌مه‌د |
په‌یمانگه‌ها مامۆستایان |
هوره |
مامۆستا |
|
٢١ |
زه‌ینه‌ل حسێن ئه‌حمه‌د حسێن |
ناوه‌ندی |
هوره |
ڕێنجبه‌ر |
|
٢٢ |
زه‌لیخا محه‌مه‌د یوسف |
ناوه‌ندی |
هوره |
كابانی |
|
٢٣ |
ئه‌شقی ڕه‌شید ئه‌حمه‌د |
ناوه‌ندی |
ئه‌لهـ |
كادرێ بێته‌لی |
|
٢٤ |
ئیحسان ته‌مه‌ر سه‌لیم |
ناوه‌ندی |
ئه‌لهـ |
پێشمه‌رگه |
|
٢٥ |
ماهر مویسا ئه‌حمه‌د |
ناوه‌ندی |
ئه‌لهـ |
- |
|
٢٦ |
محه‌مه‌د عامر مه‌حموود فندی |
ئاماده‌یی |
زێوكا |
ل ئه‌وروپایه |
|
٢٧ |
هاشم محه‌مه‌د فەهمی |
ناوه‌ندی |
زێوكا |
كادرێ بێته‌لی |
|
٢٨ |
عه‌بدولڕه‌حمان مه‌حموود فندی |
ئاماده‌یی |
زێوكا |
ل ئه‌وروپایه |
|
٢٩ |
عه‌باس ئه‌حمه‌د عه‌لی |
ناوه‌ندی |
زێوكا |
بێ كار |
|
30 |
محه‌مه‌د عه‌بدوللا عه‌لی |
ناوه‌ندی |
كاروك |
ڕێنجبه‌ر |
|
31 |
عیسمه‌ت سه‌بری حامد |
ناوه‌ندی |
كاروك |
ڕێنجبه‌ر |
|
32 |
قادر عوبێد سه‌لیم |
ناوه‌ندی |
كاروك |
ڕێنجبه‌ر |
|
33 |
عه‌بدولعه‌زیز ئیبراهیم حه‌جی |
ناوه‌ندی |
كاروك |
ڕێنجبه‌ر |
|
34 |
عه‌بدوللا سه‌عید تاهر |
ناوه‌ندی |
بێرومان |
كادرێ سه‌ته‌لایت |
|
35 |
محه‌مه‌د عه‌لی سلێمان محه‌مه‌د سه‌لیم |
ناوه‌ندی |
بێرومان |
كادرێ حزبی |
|
36 |
نه‌شئه‌ت ئیسماعیل ده‌روێش |
ناوه‌ندی |
سینیا |
بێ كار |
|
37 |
عه‌گید یاسین كه‌ره‌م |
ناوه‌ندی |
سینیا |
ئیران |
|
38 |
ده‌روێش عه‌بدولعه‌زیز ده‌رویش |
ناوه‌ندی |
سینیا |
كادرێ له‌شكری-- چوویه به‌ر
دلۆڤانیا خودێ |
|
39 |
سه‌عدوللا ئه‌حمه‌د سه‌عدوللا |
ناوه‌ندی |
بێكه‌س/ ئه‌ستپ |
ڕێنجبه‌ر |
|
40 |
عه‌بدوللا یه‌زیدن عه‌بدولره‌حمان |
ناوه‌ندی |
بێكه‌س/ ئه‌ستپ |
بێ كار |
|
41 |
موحسن زێڕو حه‌جی |
ناوه‌ندی |
كاروك |
بێ كار |
پشتی
ته‌مامكرنا لیستا ناڤێن مامۆستایێن قوتابخانەیێن ده‌ڤه‌را گولان، ئه‌مێ هه‌ولده‌ین
لیسته‌كا دی ب ناڤێ قوتابخانه و مامۆستایێن ده‌ڤه‌را ئامێدیێ ئاماده بكه‌ین. و
دگه‌ل ئه‌ڤێ لیستێ (ده‌ڤه‌را گۆلان)دا مه ئه‌ڤ تێبینی هه‌نه:
خوێندنگه‌ها بێكه‌س، گوندێ ئستپ، ده‌ڤه‌را
گۆلان ١٩٨٧
١ـ لیژنه‌كا سه‌رپه‌رشتیا قوتابخانێن شۆڕه‌شێ
ل ده‌ڤه‌را گولان هه‌بوو كو باره‌گایێ وێ هه‌ر ل ناڤ (لێژنەیا گۆلان) دابوو و ژ ئه‌ڤان
به‌ڕێزان پێکهاتبوو:
ئا
ـ سلێمان كامل حسێن كادرێ پارتی
ب ـ
مه‌ناف حامد نوینه‌رێ (ی. ق. ك(
پ ـ
عزه‌دین پیرموس ئیسماعیل )نوینه‌رێ (ی. ل. ك)
٢ـ هه‌لگرێ كه‌مترین بڕوانامه هاتبیته وه‌رگرتن
وهكو مامۆستا ده‌رچوویێ قۆناغا ناوه‌ندی بوویه. له‌وما ئه‌و مامۆستایێن ل پۆلا
چارێ یان پێنجێ یان شه‌شێ ئاماده‌یی خویندی و ژبه‌ر هه‌ر كاودانه‌كێ نه‌شیان ته‌مام
كه‌ن. د ئه‌ڤێ لیستێ دا هاتینه تۆماركرن وهكو ده‌رچوویێ قوناغا ناوه‌ندی.
٣ـ خولێن شیاندنێ بۆ مامۆستایان دهاتنه ڤه‌كرن
ل سه‌ره‌تایا ڤه‌كرنا قوتابخانەیێ. دانیشتن دگه‌ل مامۆستایان به‌رده‌وام دبوون، هه‌تا
هه‌موو ڕێكێن وانه‌گۆتنێ و ڕێڤه‌به‌رییا پۆلێ ب دروستی هاتبانه
ڕوونڤه‌‌كرن،
هه‌روه‌سا ڕێڤه‌به‌رێ قوتابخانێ ژی دهاته ده‌ستنیشانكرن و هه‌می كار و ئه‌ركێن
كارگێڕی و ته‌كنیكی بۆ دهاتنه ڕێكخستن و جۆرێن په‌یوه‌ندیكرن و پۆسته هنارتن و
وه‌رگرتنێ دهاتنه ڕێكوپێككرن، هه‌روه‌سا به‌رده‌وام سه‌ردان بۆ هه‌می قوتابخانەیان
دهاتنه‌كرن چ ژ لایێ لێژنەیا بلندڤه یان ژ لایێ لێژنا فه‌رعی (لاوەکی) ڤه كو ل لێژنەیا
گولان بوویه، ئه‌و ژی ژ پێخه‌مه‌ت دویڤچوون و ڕاستڤه‌كرنا كارێ ڕێڤه‌به‌ر و
مامۆستایان و ئه‌نجوومه‌نا دایباب و مامۆستایان ژی ڕۆله‌كێ به‌رچاف هه‌بوو د خزمه‌تكرن
و پێشڤه‌برنا خوەندنێ دا.
٤ـ هه‌ر مامۆستایه‌ك وهكو پێشمه‌رگه‌یه‌ك
دهاته وه‌رگرتن و یه‌كسه‌ر مووچه و یارمه‌تیێن وی دهاتنه سه‌رفكرن. ئه‌گه‌ر ل
خولا شیاندنێ ده‌رچووبا و ڕه‌زامه‌ندییا لێژنەیا بلند ل سه‌ر هاتبا وه‌رگرتن
پێویست نه‌د‌كر د ماوه‌یێ به‌رچاڤكرن و ژێرچاڤدێریێ دا ببۆریت هه‌ر وهكو سیسته‌مێ
وه‌رگرتنا پێشمه‌رگه‌ی د ناڤ ڕێزێن له‌شكرێ شۆڕه‌شگێڕێ كوردستانێ دا.
* * *
تێبینین: ئەو زانیاریێن د ناڤ
لیستەیا سلال دا هاتین ب تایبەتی ل بارەی کار و ئەرکێن مامۆستایان ل پشتی
سەرهەلدانێ یێن سالا ٢٠٠٣یێ نە. هەلبەت نها گۆڕانکاری ب سەردا هاتینە.
-----------------------------------
ژێده‌ر: ئەڤ
بابەتە من د گۆڤارا ئاسۆی په‌روه‌رده‌یی، (ژماره ٣٦، تشرینی یه‌كه‌مى
٢٠٠٣، ل ل٢٤- ٢٦)، چاپخانەیا وەزارەتا پەروەردەیێ، هەولێر دا بەلاڤ کربوو.
قوتابخانەیا گوندێ ئەرتیس
ل دەڤەرا دۆسکی ژووریا
قوتابخانەیا گوندێ چی
ل دەڤەرا دۆسکی ژووریا
Post a Comment
بۆچوونا خۆ بنڤیسه